85. (2025) Fircyk w zalotach

85. (2025) Fircyk w zalotach

Z okazji jubileuszu 240 lat Sceny Polskiej w Wilnie 7 grudnia 2025 r. o godz. 16.00 w Centrum Kultury w Nowej Wilejce odbyło się przedstawienie premierowe spektaklu „Fircyk w zalotach’’ Franciszka Zabłockiego w reżyserii Inki Dowlasz (Polska).

Działania teatralne w Polsce miały miejsce już od dawna, ale miały charakter albo religijnych przedstawień, albo widowisk w szkołach klasztornych, albo zamkniętych magnackich imprez. Dopiero w 1765 roku staraniem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w Warszawie powstał pierwszy instytucjonalny, publiczny, zawodowy i stały teatr polski. Do tej pory działa jako Teatr Narodowy.

Wojciech Bogusławski, nazywany "ojcem teatru polskiego" był dyrektorem Teatru Narodowego w Warszawie w latach 1783–1785. W 1785 roku przeniósł się do Wilna i tu założył stały pierwszy publiczny zawodowy teatr, skąd organizował też stałe wyjazdy do Grodna, Dubna i Lwowa. Teatr ten działał przez prawie 80 lat, w 1864 roku carskie władze przekształciły go w teatr rosyjskojęzyczny. A więc rok 1785 (dwadzieścia lat po Warszawie) jest rokiem utworzenia publicznej, zawodowej i stałej polskiej sceny teatralnej w Wilnie.

Pierwszą premierą stałego teatru w Wilnie był "Fircyk w zalotach" Franciszka Zabłockiego.

Do rzędu tych miejsc, gdzie aktorzy bez przerwy nieraz i po kilkadziesiąt lat przebywali, bo i teatr był stały, należało, jak już powiedzieliśmy, Wilno. Roku wyżej wymienionego, 1785, przybył tam Bogusławski. (...) Wnet przystąpiono do koniecznych przeróbek i w krótkim czasie urządzono mały teatrzyk. Gdy wszystko już było gotowe, nastąpiło otwarcie, na które wybrano komedję Franciszka Zabłockiego: "Fircyk w zalotach".

Mieczysław Rulikowski, Teatr polski na Litwie, 1784–1906 (Wilno 1907)

Dokładnie 100 lat temu Juliusz Osterwa zainaugurował działalność Wileńskiej Reduty również Fircykiem w zalotach, w którym sam wystąpił w roli tytułowej.

W naszej inscenizacji Fircyka w zalotach postanowiliśmy przybliżyć bogactwo poezji Franciszka Zabłockiego, wprowadzając na scenę samego Autora oraz fragmenty całkowicie zapomnianej sielanki Instynkt, albo niewinna miłość. Franciszek Zabłocki przypomina, że miłość skazuje na niepokoje, uniesienia i męki bez względu na to, czy dotyka osoby bardzo młode, czy też takie, które pierwsze porywy serca mają już za sobą. Inspiracją dla oprawy muzycznej stała się twórczość Michała Kleofasa Ogińskiego – Kresowianina.

Adaptacja i reżyseria: Inka DOWLASZ

Scenografia: Rafał PIESLIAK

Muzyka: Mariusz CZARNECKI

Kierownik artystyczny: Irena LITWINOWICZ

Obsada

Zadanie współfinansowane ze środków Kancelarii Senatu

w ramach projektu "240 lat otwarcia Sceny Polskiej w Wilnie", zleconego przez Stowarzyszenie "Wspólnota Polska".